Vietnam thắng Pakistan 4-2: Băng ghế dự bị cứu một hiệp đấu lạc nhịp

Phút 80, Nguyen Dinh Bac nhận bóng ở rìa vòng cấm, đảo người qua một hậu vệ Pakistan rồi sút chéo góc. Bảng tỷ số nhảy lên 3-1. Mười phút sau, cũng chính cầu thủ vào sân từ băng ghế dự bị ấy kiến tạo cho bàn thắng thứ tư, khép lại một buổi chiều mà Vietnam suýt đánh mất chính mình. Tôi ngồi lại rất lâu sau tiếng còi mãn cuộc, ghi chép từng pha bóng vào cuốn sổ đã sờn gáy. Trận này không dạy tôi điều gì mới về bóng đá Vietnam, nhưng nó phơi ra một vấn đề rất cũ. Và vấn đề ấy xứng đáng được nói nghiêm túc hơn là một chiến thắng 4-2.

Trong bóng đá, có những chiếc ô trong mưa không ai thấy, chỉ thấy người đứng dưới hết mưa. Chiều nay, người đứng dưới mưa là Nguyen Dinh Bac. Nhưng trước khi anh vào sân, đội bóng áo đỏ đã đứng giữa cơn giông mà không có lấy một chiếc ô.

Để hiểu vì sao một trận thắng 4-2 vẫn khiến tôi trăn trở, cần đặt nó vào đúng mạch của giải đấu. Vietnam khép vòng bảng ở vị trí thứ hai bảng B với 6 điểm, nhưng thất bại 0-2 trước Thailand đã định hình lại toàn bộ cục diện. Thailand tiến vào chung kết, Indonesia là đối thủ còn lại của trận đấu cuối cùng, còn Vietnam phải xuống nhánh tranh hạng ba, gặp Malaysia. Với một đội bóng từng được xem là thế lực hàng đầu khu vực, việc không có mặt ở trận chung kết là một kết quả dưới kỳ vọng.

Trận gặp Pakistan diễn ra ngay sau đó. Pakistan không phải thành viên của bóng đá Đông Nam Á theo truyền thống, và sự hiện diện của họ trong một giải mang tên khu vực là điều tôi ghi lại như một điểm cần kiểm chứng. Cách đặt tên giải, quốc gia đồng đăng cai, và cả khung thời gian thi đấu đều là những chi tiết không khớp với mô hình quen thuộc của các kỳ ASEAN Championship vốn do AFF tổ chức. Tôi không dựng lên nghi ngờ để làm loãng câu chuyện; tôi chỉ nhắc rằng, trước khi gán cho một kết quả trọng lượng của một giải chính thức, người làm nghề cần đối chiếu với nguồn gốc.

Điều chắc chắn nằm trên sân thì rõ hơn nhiều. Vietnam bước vào trận với một đội hình xuất phát gặp bế tắc trước lối chơi giàu thể lực và va chạm của đối phương. Hiệp một khép lại mà đội bóng áo đỏ chưa tạo được cơ hội rõ ràng nào. Đó là dữ kiện trung tâm, và mọi diễn giải về sau phải bắt đầu từ nó.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi suốt nhiều mùa giải khu vực, tôi thấy ở đây một mô thức đã lặp đi lặp lại. Vietnam vận hành bằng kiểm soát bóng và kỹ thuật, nhưng mô hình ấy dễ bị bẻ gãy bởi những đối thủ chơi khối thấp, giàu va chạm và pressing tầm cao. Pakistan không cần hay hơn về kỹ thuật; họ chỉ cần khiến Vietnam mất nhịp. Và trong 45 phút đầu, họ đã làm được điều đó.

Người ta nhìn thấy hào quang, tôi lại nhìn thấy những tấm lưng thầm lặng. Nhưng chiều nay, tấm lưng thầm lặng lại đến từ băng ghế dự bị. Nguyen Dinh Bac vào sân, ghi một bàn và kiến tạo hai bàn khác. Phan Tuan Tai cũng vào sân và góp phần làm hàng công sắc bén hơn. Ba pha tham gia trực tiếp vào bàn thắng của Dinh Bac nói lên một điều đơn giản: trận này được lật ngược bằng phẩm chất cá nhân, không phải bằng một điều chỉnh chiến thuật mang tính hệ thống.

Đó là điểm tôi muốn nhấn mạnh. Một chiến thắng đến từ băng ghế dự bị là một chiến thắng đẹp, nhưng nó không chứng minh rằng đội bóng đã giải được bài toán của mình. Nếu Dinh Bac không vào sân, hoặc nếu anh không có một ngày thăng hoa, Vietnam sẽ đi về đâu với hiệp một bế tắc ấy? Câu trả lời nằm ở chính cách đội bóng phòng ngự.

Vietnam để thủng lưới hai lần trước một đối thủ bị đánh giá thấp hơn. Bàn thua đầu tiên đến từ một pha mất bóng và sự phối hợp phòng ngự lệch nhịp, dẫn đến tình huống đối mặt với thủ môn. Bàn thua thứ hai đến ở phút 88, biến một thế trận tưởng như an toàn thành 3-2 đầy căng thẳng. Cả hai bàn đều mang dấu hiệu của lỗi tập thể ở khối phòng ngự, chứ không phải của việc bị đối phương chơi hay hơn hẳn. Đây là loại lỗi có thể lặp lại, và nó lặp lại ở những thời điểm tệ nhất.

Tôi ghi chú rất kỹ về cấu trúc phòng ngự ấy, bởi nó đối lập với hình ảnh một Vietnam thường được nhớ đến bằng sự chắc chắn. Một hàng thủ từng là bệ đỡ cho lối chơi kiểm soát nay lại để lộ khoảng trống ngay trước khung thành. Patrik Le Giang, người trấn giữ khung gỗ, không thể làm gì nhiều trong cả hai tình huống. Khi lỗi nằm ở hệ thống, người gác đền chỉ là người cuối cùng nhận lấy hậu quả.

Trong hiệp hai, Vietnam chơi khởi sắc hơn, nhưng sự khởi sắc ấy gắn chặt với một cái tên. Nguyen Dinh Bac trở thành điểm tựa tấn công duy nhất, và khi một đội bóng phụ thuộc vào một cá nhân, họ đang đặt cược vào may mắn nhiều hơn vào cấu trúc. Williams Minh Hoang, cầu thủ gốc Việt kiều, có bàn thắng quốc tế đầu tiên cho đội tuyển, một dữ kiện đáng chú ý về dòng chảy nhân lực, nhưng cũng nhắc rằng đội bóng vẫn đang vá víu ở những vị trí mà lò đào tạo nội địa chưa kịp bù đắp.

Có một cách đọc trận đấu này mà tôi cho là quá dễ dãi. Đó là cách đọc chỉ nhìn vào tỷ số 4-2 và kết luận rằng Vietnam đã ổn. Tôi không đi theo lối ấy.

Một tỷ số đậm có thể che giấu một thế trận mong manh, và trận này là ví dụ. Vietnam bị dẫn trước khi hiệp một kết thúc, phải rượt đuổi, ghi hai bàn nhờ những khoảnh khắc muộn màng và nhờ một cầu thủ dự bị có ngày thi đấu khác thường. Nếu đối thủ mạnh hơn Pakistan, hoặc nếu Dinh Bac không có mặt, bức tranh sẽ khác hoàn toàn. Sự phụ thuộc vào khoảnh khắc cá nhân và vào thể lực cuối trận là một yếu tố khó tái lập; nó không phải là nền tảng để xây dựng một chiến dịch dài hơi.

Cũng cần nói thẳng về áp lực dành cho huấn luyện viên Kim Sang Sik. Những thay đổi người của ông đã phát huy tác dụng, và điều đó cho thấy băng ghế dự bị đang vận hành tốt. Nhưng việc đội bóng phải cần đến một cuộc lội ngược dòng trước Pakistan lại đặt câu hỏi về cách lựa chọn đội hình xuất phát. Khi cả hai mặt ấy cùng tồn tại, người ta không thể chỉ khen ngợi mặt này mà bỏ qua mặt kia.

Tôi già rồi, nên tôi đủ kiên nhẫn để chờ một mùa bóng trưởng thành. Và chính vì đã chờ lâu như vậy, tôi không muốn một kết quả như chiều nay bị thổi phồng thành một bước ngoặt. Đây là lúc nhìn thẳng vào những gì chưa ổn: khả năng bế tắc trước đối thủ giàu thể lực, sự lệch nhịp trong phòng ngự, và gánh nặng đặt lên vai một cầu thủ trẻ chưa đầy 24 tuổi.

Điều tôi mang về từ buổi chiều này là một câu hỏi về con đường phía trước, vượt ra ngoài tỷ số 4-2. Vietnam vẫn là một thế lực hàng đầu khu vực, nhưng khoảng cách với Thailand trong giải đấu này là thật, và nó không được xóa nhòa bằng một trận thắng trước một đối thủ nằm ngoài vùng Đông Nam Á theo truyền thống. Nếu thế hệ trẻ như Dinh Bac, Tuan Tai và Minh Hoang tiếp tục lớn lên, còn khối phòng ngự tìm lại được sự chắc chắn, đội bóng sẽ không còn phải trông cậy vào những khoảnh khắc muộn màng. Còn nếu không, mỗi chiến thắng sẽ vẫn là một lần đi qua cơn giông mà không có ô. Phố thị không hề ồn ào; chỉ là ta chưa từng lắng nghe tiếng bóng lăn dưới bóng đèn. Và chiều nay, tiếng bóng ấy vẫn thì thầm một điều chưa trọn vẹn.